Yineleyici düşüncelere hapsolmak / obsesif kompülsif bozukluk

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), bireyde ortaya çıkan istemsiz, yineleyici ve rahatsız edici düşüncelerle (obsesyonlar) karakterize edilen bir ruhsal bozukluktur. Bu düşünceler bireyin kontrolü dışında gelişir ve yoğun kaygı ile korkuya yol açar. Birey, yaşadığı bu kaygıyı azaltmak ya da geçici olarak rahatlamak amacıyla bazı tekrar eden davranışlar ya da zihinsel eylemler, yani kompülsiyonlar, sergiler.

Kompülsiyonlar, bireyin kaygı yaratan düşüncelerden kurtulmak ya da onlardan kaçınmak için gerçekleştirdiği ritüel davranışlardır. Örneğin, “Acaba bir yerden mikrop bulaştı mı?” düşüncesine sahip olan bir kişi, bu kaygıyı azaltmak amacıyla kompülsif biçimde sürekli ellerini yıkayabilir. Ancak bu davranışlar kısa süreli rahatlama sağlasa da, uzun vadede kaygının sürmesine ve artmasına neden olur.

Sık karşılaşılan obsesyon belirtileri arasında; mikrop bulaşmasından korkma, simetri ve düzen ihtiyacı, hata yapma kaygısı, bir başkasına zarar verme korkusu ve toplum içinde rezil olma endişesi yer alır. Bunun yanı sıra pür obsesyonlar (Pure Obsession / Pure-O) olarak adlandırılan ve dışarıdan gözlemlenebilen belirgin davranışsal kompülsiyonların olmadığı durumlar da görülebilir. Bu tür OKB’de birey, rahatsız edici düşünceler, imgeler ya da dürtülerle zihinsel düzeyde mücadele eder; düşünceleri bastırma, zihinden tekrar etme, içsel sorgulamalar yapma ya da sessizce dua etme gibi zihinsel kompülsiyonlar geliştirebilir.

OKB kapsamında sık görülen bir diğer obsesyon türü ise dini obsesyonlardır. Bu durumda birey; günah işlediğine dair yoğun endişeler, ibadetleri eksik ya da hatalı yaptığı düşüncesi, dini kurallara yeterince uymadığı kaygısı veya kutsal değerlere saygısızlık ettiğine inanma gibi düşünceler yaşayabilir. Bu obsesyonlar, kişinin inanç sistemiyle çeliştiği için yoğun suçluluk, utanç ve kaygı duygularına neden olur.

Yaygın kompülsiyon belirtileri arasında; aşırı temizlik yapma, elleri sık sık yıkama, sık duş alma, kapı ve ocak gibi eşyaları tekrar tekrar kontrol etme, kapı kollarına dokunmaktan kaçınma, gereksiz eşyaları biriktirme ve nesneleri belirli bir düzende dizme davranışları yer alır. Dini obsesyonlara eşlik eden kompülsiyonlar ise; ibadetleri defalarca tekrar etme, uzun süreli dualar etme, sürekli abdest alma, abdesti bozulduğuna dair yoğun şüphe yaşama ve ibadet öncesi ritüelleri aşırı şekilde yineleme biçiminde görülebilir.

Obsesif Kompulsif Bozukluk, bireyin günlük yaşamını, işlevselliğini ve yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilir. Tekrarlayan düşünceler ve davranışlar kişinin zamanını, enerjisini ve ruhsal kaynaklarını tüketir. Bu nedenle OKB belirtilerinin fark edilmesi ve erken dönemde bir ruh sağlığı uzmanından destek alınması, tedavi süreci açısından büyük önem taşır.